Kết Một Tràng Hoa -
Phẩm Bậc Minh Triết

Source:  https://langmai.org/tang-kinh-cac/kinh-van/kinh-moi-dich/ket-mot-trang-hoa/kinh-bac-minh-triet     November 19, 2018

Người bắn cung điều phục góc độ, người đi biển điểu phục sóng thuyền, người thợ mộc điều phục gỗ, kẻ trí giả điều phục tự thân.

Minh Triết Phẩm Pháp Cú Kinh đệ thập tứ

明哲品法句經第十四

Kinh Bậc Minh Triết

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 14

Phẩm này có 17 bài kệ, bài kệ nào cũng như một tiếng chuông trong, một viên bảo châu sáng ngời. Bậc minh triết là bậc hiền giả, có tuệ giác và tình thương. Tiếng Pali là pandita. Bài kệ thứ 6 nói đến bậc minh triết như một vầng trăng hiện giữa các vì sao, chiếu sáng cả thế gian. Bài kệ thứ 7 so sánh bậc minh triết với người bắn cung, biết điều phục góc độ để bắn cho trúng đích, với người đi biển biết điều phục các con sóng để thuyền đi tới và người thợ mộc điều phục được các khúc gỗ: bậc minh triết điều phục được tự thân. Bài thứ 8 ví bậc minh triết với một tảng đá lớn không bị các cơn gió thổi làm lay động. Bài kệ thứ 9 ví bậc minh triết với một mặt hồ tĩnh lặng. Toàn là những hình ảnh rất đẹp.

Bài kệ 1

Thâm quán thiện ác                            

Tâm tri úy kị                                      

Úy nhi bất phạm                                 

Chung cát vô ưu                                 

Nhìn sâu vào bản chất thiện ác, tâm mình biết sợ hãi. Nhờ sợ hãi mà mình không phạm lỗi, cuối cùng được an lành, không lo lắng ưu phiền.

Bài kệ 2

Cố thế hữu phước                               

Niệm tư thiệu hành                             

Thiện trí kỳ nguyện                             

Phước lộc chuyển thắng                  祿   

Cho nên những người có phước trên đời biết thực tập chánh niệm và chánh tư duy, tiếp tục hành trì để khéo thành tựu được ý nguyện của mình.

Bài kệ 3

Tín thiện tác phước                             

Tích  hành bất yếm                              

Tín tri âm đức                                     

Cửu nhi tất chương                             

Tin vào điều lành và tạo tác phước đức, tiếp tục đi tới không chịu bỏ cuộc, niềm tin ấy dựa vào âm đức, lâu dài và sáng tỏ.

Bài kệ 4

Thường tị vô nghĩa                            

Bất thân ngu nhân                              

Tư tùng hiền hữu                                

Áp phụ thượng sĩ                                

Thường tránh những nghị luận vô bổ, không thân cận với kẻ ngu phu, tâm tư hướng về bạn hiền, đi theo cận kề các bậc thượng sĩ.

Bài kệ 5

Hỉ Pháp ngọa an                                 

Tâm duyệt ý thanh                              

Thánh nhân diễn Pháp                         

Tuệ thường lạc hành                            

Yêu thích chánh pháp thì đêm ngủ rất yên, tâm vui ý trong. Thường nghe các bậc thánh nhân giảng bày chánh pháp thì sẽ có tuệ giác và luôn luôn bước đi trong hạnh phúc.

Bài kệ 6

Nhân nhân trí giả                                

Trai giới phụng đạo                             

Như tinh trung nguyệt                          

Chiếu minh thế gian                            

Là bậc hiền trí biết trai giới phụng đạo thì cũng như vầng trăng hiện giữa các vì sao, chiếu sáng cả thế gian.

Bài kệ 7

Cung công điều giác                           調 

Thủy nhân điều thuyền                        調 

Tài tượng điều mộc                            調 

Trí giả điều thân                                 調 

Người bắn cung điều phục góc độ, người đi biển điều phục sóng thuyền, người thợ mộc điều phục gỗ, kẻ trí giả điều phục tự thân.

Bài kệ 8

Thí như hậu thạch                               

Phong bất năng di                               

Trí giả ý trọng                                     

Hủy dự bất khuynh                               

Như tảng đá lớn gió không thể dời, kẻ có trí tâm ý vững vàng không bị lời khen chê  khuynh đảo.

Bài kệ 9

Thí như thâm uyên                            

Trừng tĩnh thanh minh                         

Tuệ nhân văn đạo                               

Tâm tịnh hoan nhiên                            

Cũng như đầm sâu lắng tĩnh trong sáng, kẻ tuệ nhân nhờ học đạo mà tâm ý thanh tịnh và hoan lạc.

Bài kệ 10

Đại nhân thể vô dục                                

Tại sở chiếu nhiên minh                           

Tuy hoặc tao khổ lạc                               

Bất cao hiện kỳ trí                                  

Các bậc đại nhân bản lĩnh vốn là vô dục, ở đâu cũng chiếu sáng ngời, dù có gặp khổ vui, tâm các vị cũng không lên không xuống.

Bài kệ 11

Đại hiền vô thế sự                                    

Bất nguyện tử tài quốc                             

Thường thủ giới tuệ đạo                           

Bất tham tà phú quý                                

Bậc đại hiền nhân không màng thế sự, không mong cầu con trai, tài sản, vương quốc, chỉ giữ giới tu đạo và đi theo con đường tuệ giác, không ham phú quý thế gian.

Bài kệ 12

Trí nhân tri động dao                               

Thí như sa trung thọ                                

Bằng hữu chí vị cường                            

Tùy sắc nhiễm kỳ tố                                

Kẻ trí nhân biết cách hành xử, như cây đứng trong bãi cát, đối với các bằng hữu mà ý chí chưa vững mạnh thì tùy theo từng người mà giúp ảnh hưởng họ.

Bài kệ 13

Thế giai một uyên                                  

Tiên khắc độ ngạn                                 

Như hoặc hữu nhân                               

Dục độ tất bôn                                      

Người đời đa số đều tự đánh mất mình trong cơn lũ tham dục, ít ai qua được bờ bên kia, chỉ quanh quẩn ở bờ bên này.

Bài kệ 14

Thành tham đạo giả                           

Lãm thọ chánh giáo                            

Thử cận bỉ ngạn                                

Thoát tử vi thượng                              

Những kẻ thành tâm ưa thích đạo lý tiếp thu được chánh giáo sẽ tới gần được bờ bên kia, xem cái liễu sinh thoát tử là mục đích cao nhất.

Bài kệ 15

Đoạn ngũ uẩn Pháp                            

Tĩnh tư trí tuệ                                    

Bất phản nhập uyên                            

Khí y kỳ minh                                      

Đoạn trừ năm thủ uẩn, thiền tập để đạt tới tuệ giác, không trở vào lại dòng lũ lụt thì buông bỏ sự bám víu và đạt tới minh triết.

Bài kệ 16

Ức chế tình dục                                    

Tuyệt lạc vô vi                                      

Năng tự chửng tế                                 

Sử ý vi tuệ                                      使     

Chế ngự tình dục, dứt bỏ đam mê, học theo vô vi, có khả năng tự độ, sử dụng tâm ý để đạt tới tuệ giác. 

Bài kệ 17

Học thủ chánh trí                                  

Ý duy chánh đạo                                  

Nhất tâm thọ đế                                   

Bất khởi vi lạc                                      

Lậu tận tập trừ                                     

Thị đắc độ thế                                      

Tu tập để đạt tới chánh trí, tâm ý chỉ nương vào chánh đạo, một lòng tìm cầu chân lý, không đi tìm dục lạc thì đạt tới lậu tận, diệt trừ được tập khí và vượt được thời gian.