Kết Một Tràn Hoa -
Phẩm Thoát Tục

Như những con nhạn khôn ngoan giúp cả bày nhạn vượt lưới bay cao; cũng như thế, có những bậc cao minh có tu, có học, có trí tuệ cao vời, có khả năng dẫn dắt người đời người đời vượt thoát lưới tà.

 

Thế Tục Phẩm Pháp Cú Kinh đệ nhị thập nhất

世俗品法句經第二十一

Kinh Thoát Tục

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 21

Phẩm này có 14 bài kệ. Thế tục đây là cuộc đời tục lụy (loka). Bài kệ thứ 4 đưa ra những hình ảnh về thế giới tục lụy: mọi hiện tượng đều mong manh như những chùm bọt nổi trên mặt nước, như những cơn mộng huyễn, như những hóa thành (maricika), và tâm ý ta thì lại như một con ngựa hoang chưa được điều phục. Bài thứ 8 đưa ra hình ảnh rất đẹp của những con nhạn khôn ngoan giúp cả bầy nhạn vượt lưới bay cao; cũng như thế, có những bậc cao minh có tu, có học, có trí tuệ cao vời, có khả năng dẫn dắt người đời vượt khỏi lưới tà. Đó là những người có mắt tuệ, phải hết lòng yểm trợ cho những nhóm người như thế. Ba bài kệ đầu nói tới sự cần thiết của con đường chánh đạo: phải giữ vững hướng đi, đừng bao giờ bỏ con đường lớn và bằng phẳng ấy để đi vào một lối nhỏ gập ghềnh. Trục xe đời sẽ gãy, vì thế mà mình không có cơ hội vượt thoát cõi sinh tử.

Bài kệ 1

Như xa hành đạo                                 

Xả bình đại đồ                                    

Tùng tà kính bại                                  

Sanh chiết trục ưu                              

Một chiếc xe bỏ con đường lớn và bằng phẳng để đi vào một đường hẻm gập ghềnh ắt phải chịu cái khổ làm gãy trục xe.

Bài kệ 2

Ly Pháp như thị                                  

Tùng phi pháp tăng                           

Ngu thủ chí tử                                    

Diệc hữu chiết hoạn                           

Rời bỏ con đường chánh pháp cũng thế: những gì trái với đạo lý càng ngày càng lớn mạnh sẽ đưa người ngu phu tới chỗ chết. Đó là một thứ tai nạn gãy trục xe đời.

Bài kệ 3

Thuận hành chánh đạo                       

Vật tùy tà nghiệp                               

Hành trụ ngọa an                               

Thế thế vô hoạn                                 

Vậy nên ta phải tiếp tục hành trì theo chánh đạo, đừng theo đuổi những công việc có tính cách trái với chánh pháp. Có như thế thì trong bốn tư thế đi, đứng, nằm và ngồi ta sẽ có sự an ổn và tai nạn sẽ không xảy tới, trong đời này cũng như trong các đời sau.

Bài kệ 4

Vạn vật như phao                                

Ý như dã mã                                      

Cư thế nhược huyễn                           

Nại hà lạc thử                                     

Những gì xảy ra trong cuộc đời đều mong manh như chùm bọt nổi trên mặt nước, trong khi ấy thì tâm ý của ta lại như một con ngựa hoang. Ở đời cái gì cũng (vô thường) như mộng huyễn, tại sao ta lại đi tìm lạc thú trong những gì mong manh ấy?

Bài kệ 5

Nhược năng đoạn thử                          

Phạt kỳ thụ căn                                   

Nhật dạ như thị                                   

Tất chí vu định                                    

Nếu chặt đứt được gốc rễ của tham dục thì ngày cũng như đêm sẽ thành tựu được chánh định.

Bài kệ 6

Nhất thí như tín                                  

Như lạc chi nhân                                 

Hoặc tùng não ý                                 

Dĩ phạn thực chúng                             

Thử bối nhật dạ                                  

Bất đắc định ý                                     

Dù đang thực tập bố thí, dù đang cung cấp thức ăn cho người, dù có tin rằng làm như thế là đang đem lại hạnh phúc cho người; nhưng nếu trong khi đang làm những công việc ấy mà tâm ý mình còn mang nặng những phiền não thì những hành động ấy cũng chưa đem lại được cho mình chánh định, ngày cũng như đêm.

Bài kệ 7

Thế tục vô nhãn                                  

Mạc kiến đạo chân                             

Như thiểu kiến minh                          

Đương dưỡng thiện ý                         

Trong cuộc đời, người có con mắt tuệ rất hiếm, cho nên ít ai thấy được cái chân thật của đạo lý. Vì vậy nếu có được một nhóm người còn sáng suốt thì phải giúp nuôi dưỡng thiện ý của nhóm người này.

Bài kệ 8

Như nhạn tướng  quần                           

Tị la cao tường                                     

Minh nhân đạo thế                                 

Độ thoát tà chúng                                 

Như những con nhạn khôn ngoan giúp cả bầy nhạn vượt lưới bay cao, những con người cao minh phải dẫn dắt người đời vượt thoát lưới tà.

Bài kệ 9

Thế giai hữu tử                                    

Tam giới vô an                                    

Chư thiên tuy lạc                                 

Phước tận diệc tang                            

Ai rồi cũng phải chết. Cả ba cõi đều không an ổn. Chư thiên tuy đang hưởng lạc thú ở các cõi trời, nhưng khi phước báo đã hết cũng phải đọa lạc trở lại.

Bài kệ 10

Quán chư thế gian                              

Vô sanh bất chung                              

Dục ly sanh tử                                    

Đương hành đạo chân                         

Phải quán sát thế gian: hễ có sinh là có tử. Muốn lìa bỏ sinh tử, phải hành trì chánh đạo.

Bài kệ 11

Si phú thiên hạ                                   

Tham lệnh bất kiến                              

Tà nghi khước đạo                              

Khổ ngu tùng thị                                  

Vô minh bao phủ thế gian, lòng tham che lấp không cho người ta thấy được sự thực, tà kiến khiến cho người ta xa lìa con đường chính, do đó mà khổ đau cứ tiếp tục trong u mê.

Bài kệ 12

Nhất pháp thoát quá                             

Vị vọng ngữ nhân                                 

Bất miễn hậu thế                                 

Mĩ ác bất cánh                                    

Còn một cái tệ hại lớn nữa của thế gian: đó là sự nói dối. Người đã lỡ nói dối một lần rồi thì cứ tiếp tục nói dối mãi, và cứ lặp lại mãi những lỗi lầm mà mình đã phạm.

Bài kệ 13

Tuy đa tích trân bảo                              

Tung cao chí vu thiên                            

Như thị mãn thế gian                          滿   

Bất như kiến đạo tích                            

Dù có chất chứa châu báu cao đến tận trời, tràn ngập cả thế gian thì cũng không bằng thấy được con đường đạo.

Bài kệ 14

Bất thiện tượng như thiện                          

Ái như tự vô ái                                          

Dĩ khổ vi lạc tượng                                   

Cuồng phu vi sở yếm                                 

Cái bất thiện mà nói là cái thiện, cái tham ái mà nói không phải là cái tham ái, cái khổ mà nói là cái vui, kẻ ngu phu dại dột bị hại vì những nhận thức đảo ngược như thế.