Kết Một Tràng Hoa -
Phẩm Chế Ngự Phẫn Nộ

Source: https://langmai.org/tang-kinh-cac/kinh-van/kinh-moi-dich/ket-mot-trang-hoa/kinh-che-ngu-phan-no/        December 13, 2018

Chế ngự được cơn giận thì cũng như thắng được cỗ xe khi nó đang bon bon tuột dốc. Chỉ có người lái xe giỏi mới làm được như thế. Làm được như thế thì ra khỏi được vùng tăm tối và đi được vào vùng ánh sáng. 

Phẫn Nộ Phẩm Pháp Cú Kinh đệ nhị thập ngũ

忿怒品法句經第二十五

Kinh Chế Ngự Phẫn Nộ

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 25

Phẩm này có 26 bài kệ. Tiếng Pali, kodha là sự giận dữ. Kinh này cho ta thấy nhẫn nhục là sức mạnh lớn nhất, là sự chiến thắng vinh quang nhất, là quà tặng quý nhất. Khi một chiếc xe đang bon bon tuột dốc mà người lái xe làm cho xe dừng lại được, thì đó mới là một người lái xe giỏi. Chế ngự được cơn giận cũng như thế, đó là hình ảnh trong bài kệ thứ 3.

Các bài kệ thứ 7, 12, 13, 14 và 15 cho biết cần phải duy trì chánh niệm (sự tỉnh thức) để quán sát và bảo hộ thân, miệng và ý. Làm được như thế, ta có thể nhiếp phục được tâm mình và buông bỏ được hờn giận, chế tác được năng lượng nhẫn nhục rất hùng tráng.

Cái đam mê thường đi đôi với cái sân hận, cho nên ta phải biết đối trị cái si mê cùng lúc với cái sân hận. Cái hiểu và cái thương do chánh niệm đem lại có thể làm phát sinh năng lượng nhẫn nhục. Với nhẫn nhục, ta chiến thắng được cái giận trong ta và giúp được người kia. Bị giận mà không giận lại, đó là kẻ chiến thắng, chiến thắng bằng cái hiểu và cái thương. Cái im lặng của người chiến thắng là một thứ im lặng hào hùng. Đó là ý của hai bài kệ chót.

 

Bài kệ 1

Phẫn nộ bất kiến Pháp                    忿       

Phẫn nộ bất tri đạo                         忿       

Năng trừ phẫn nộ giả                          忿   

Phước hỉ thường tùy thân                      

Phẫn nộ thì không thấy Pháp, không biết đạo

Trừ được phẫn nộ thì hạnh phúc và niềm vui sẽ đi theo ta.

Bài kệ 2

Tham dâm bất kiến Pháp                       

Ngu si ý diệc nhiên                               

Trừ dâm khứ si giả                                

Kỳ phước đệ nhất tôn                           

Tham dục thì không thấy Pháp, si mê cũng như thế

Trừ được tham và si, đó là phước đức lớn nhất.

Bài kệ 3

Khuể năng tự chế                                

Như chỉ bôn xa                                    

Thị vi thiện ngự                                   

Khí minh nhập minh                             

Chế ngự được cơn giận thì cũng như thắng lại được cỗ xe khi nó đang bon bon tuột dốc. Chỉ có người lái xe giỏi mới làm được như thế. Làm được như thế thì ra khỏi được vùng tăm tối và đi được vào vùng ánh sáng.

Bài kệ 4

Nhẫn nhục thắng khuể                          

Thiện thắng bất thiện                           

Thắng giả năng thí                              

Chí thành thắng khi                            

Nhẫn nhục thắng được sân nhuế, cái lành thắng được cái dữ. Người thắng là kẻ có khả năng hiến tặng. Cái thành thật có thể thắng được cái lừa dối.

Bài kệ 5

Bất khi bất nộ                                       

Ý bất đa cầu                                       

Như thị tam sự                                     

Tử tắc thượng thiên                             

Không lừa dối, không giận dữ, tâm ý không tham cầu. Có được ba cái ấy thì khi chết thế nào cũng được sinh lên các cõi trên.

Bài kệ 6

Thường tự nhiếp thân                           

Từ tâm bất sát                                     

Thị sanh thiên thượng                           

Đáo bỉ vô ưu                                        

Thường tự nhiếp phục tự thân, có tâm từ bi không sát hại, thì sẽ được sinh lên các cõi trời và qua tới bờ vô ưu.

Bài kệ 7

Ý thường giác ngụ                               

Minh mộ cần học                                 

Lậu tận ý giải                                      

Khả trí  nê hoàn                                  

Tâm ý thường tỉnh giác, mến chuộng ánh sáng, biết tinh cần tu học thì các lậu sẽ chấm dứt và đạt tới Niết bàn.

Bài kệ 8

Nhân tướng báng hủy                            

Tự cổ chí kim                                       

Ký hủy đa ngôn                                     

Hựu hủy nột nhẫn                                  

Diệc hủy trung hòa                                 

Thế vô bất hủy                                     

Từ xưa tới nay bao giờ cũng thế, người đời thường ưa chê trách và hủy báng nhau. Nói nhiều cũng bị chê trách, nói ít cũng bị chê trách, không nói cũng bị chê trách. Ở đời không ai là không bị chê bai.

Bài kệ 9

Dục ý phi Thánh                                 

Bất năng chế trung                              

Nhất hủy nhất dự                                

Đãn vi lợi danh                                   

Hễ còn dục ý thì chưa phải là Thánh nhân, không có khả năng tự chế ngự và cứ bị lên xuống hoặc theo lời khen chê của kẻ khác. Tất cả đều do tâm lợi danh mà sinh ra cả.

Bài kệ 10

Minh trí sở dự                                      

Duy xưng thị hiền                                  

Tuệ  nhân thủ giới                                 

Vô sở ky báng                                      

Kẻ có trí tuệ thì biết giữ giới, biết ngợi khen các bậc minh triết, biết xưng tụng các bậc hiền giả, không nói những lời phỉ báng.

Bài kệ 11

Như La hán tịnh                                  

Mạc nhi vu báng                                       

Chư nhân tư ta                                   

Phạm Thích sở xưng                           

Người trong sạch như bậc A la hán, đừng nên phỉ báng. Chính Chư Thiên, Phạm Vương và Đế Thích cũng còn xưng tán người ấy nữa là.

Bài kệ 12

Thường thủ thận thân                            

Dĩ hộ sân khuể                                     

Trừ thân ác hành                                  

Tấn tu đức hạnh                                   

Phải cẩn trọng giữ gìn hình hài của mình để có thể đối phó với tâm niệm sân hận của mình. Chấm dứt các ác hành của thân thì sẽ tiến tu được về mặt đức hạnh.

Bài kệ 13

Thường thủ thận ngôn                          

Dĩ  hộ  sân khuể                                  

Trừ khẩu ác ngôn                                 

Tụng tập Pháp ngôn                             

Phải thận trọng giữ gìn lời nói của mình để có thể đối phó với tâm niệm sân hận của mình, chấm dứt được những ác hành của khẩu và khi nói năng chỉ sử dụng ngôn từ chánh pháp.

Bài kệ 14

Thường thủ thận tâm                           

Dĩ hộ sân khuể                                    

Trừ tâm ác niệm                                  

Tư tánh niệm đạo                                

Phải thận trọng giữ gìn tâm tư của mình để đối phó với tâm niệm sân hận của mình, chấm dứt được những ác niệm của tâm và thực tập tư duy, quán niệm về Đạo đế.

Bài kệ 15

Tiết thân thận ngôn                             

Thủ nhiếp kỳ tâm                                

Xả khuể hành đạo                              

Nhẫn nhục tối cường                           

Để có khả năng chế ngự được hình hài, để biết thận trọng khi nói năng, nhiếp phục tâm mình, buông bỏ sân hận và hành đạo, thì nhẫn nhục là phương pháp hùng tráng nhất.

Bài kệ 16

Xả khuể ly mạn                                   

Tị chư ái hội                                        

Bất trước danh sắc                              

Vô vi diệt khổ                                      

Buông bỏ sân hận, lìa xa kiêu mạn, tránh xa tham ái, không vướng vào danh và vào sắc thì có thể đạt tới vô vi diệt khổ.

Bài kệ 17

Khởi nhi giải nộ                                    

Dâm sanh tự cấm                                

Xả bất minh kiện                                  

Tư giai đắc an                                    

Cởi bỏ được phẫn nộ, chận đường được tham dục, buông bỏ được si mê, những cái ấy đưa mình tới an ổn.

Bài kệ 18

Sân đoạn ngọa an                              

Khuể diệt dâm ưu                               

Nộ vi độc bổn                                     

Nhuyễn ý Phạm chí                            

Ngôn thiện đắc dự                              

Đoạn vi vô hoạn                                  

Diệt trừ được sân hận sẽ có giấc ngủ an lành. Sân hận diệt trừ thì không còn lo lắng. Sân hận là gốc rễ của mọi độc hại. Người tu thì luôn mềm mỏng dễ thương. Nói lời lành thì luôn luôn được khen ngợi và sẽ không bao giờ đem lại tai họa.

Bài kệ 19

Đồng chí tướng cận                            

Tường vi tác ác                                  

Hậu biệt dư khuể                                

Hỏa tự thiêu não                                

Những người cùng có chí hướng thì cảm thấy gần nhau. Họ biết rõ ràng rằng làm việc thất đức thì thế nào sau này cũng gây ra hận thù, và cái lửa hận thù đó sẽ trở lại thiêu đốt tự thân mình.

Bài kệ 20

Bất tri tàm quý                                     

Vô giới hữu nộ                                     

Vi nộ sở khiên                                     

Bất yếm hữu vụ                                   

Kẻ không biết hổ thẹn và không trì giới thì khi cơn giận nổi lên sẽ kéo họ đi theo, bị nó sai sử, như đi trong đêm mà mất cây đèn soi.

Bài kệ 21

Hữu lực cận binh                                

Vô lực cận nhuyễn                             

Phu nhẫn vi thượng                           

Nghi thường nhẫn luy                          

Có sức thì ưa sử dụng binh khí, không có sức thì cần tới sự mềm dẻo. Nhẫn nhục là trên hết, vì vậy phải học nhẫn nại.

Bài kệ 22

Cử chúng khinh chi                             

Hữu lực giả nhẫn                                

Phu nhẫn vi thượng                             

Nghi thường nhẫn luy                          

Nâng lên một vật nặng mà vẫn thấy nhẹ, người đã có sức mạnh mà lại có nhẫn lực nữa thì thấy nhẫn nhục là không có gì cao hơn. Vì vậy, phải biết thường xuyên nhẫn nại.

Bài kệ 23

Tự ngã dữ bỉ                                        

Đại úy hữu tam                                    

Như tri bỉ tác                                        

Nghi diệt kỷ trung                                 

Giữa ta và người kia có ba cái sợ lớn: hoặc mình, hoặc người kia, hoặc cả hai sẽ bị tổn thất bởi cái giận. Do đó, nếu ta biết được là người kia đang giận thì ta phải dập tắt cái giận trong ta. Tuy bị thiên hạ coi nhẹ, bậc có nhẫn là người có thực lực. Có nhẫn là không ai hơn được. Do đó, phải luôn luôn thực tập nhẫn hay hơn nữa để mà chiến thắng.

Bài kệ 24

Câu lưỡng hành nghĩa                        

Ngã vi bỉ giáo                                     

Như tri bỉ tác                                      

Nghi diệt kỷ trung                               

Nếu cả hai bên đều thực tập được như thế, thì là người thực tập ta giúp được người kia, nếu ta biết được người kia đang giận thì ta phải dập tắt cái giận trong ta trước đã.

 Bài kệ 25

Khổ trí thắng ngu                                

Thô ngôn ác thuyết                             

Dục thường thắng giả                         

Ư ngôn nghi mặc                               

 Người ngu nghĩ có thể thắng người trí bằng những lời thô ác của mình. Nếu mình muốn thắng kẻ ấy thì cách hay nhất là mình im lặng.

 Bài kệ 26

Phu vi ác giả                                        

Nộ hữu nộ báo                                     

Nộ bất báo nộ                                     

Thắng bỉ đấu phụ                                  

 Thường thì kẻ vũ phu khi bị giận thì giận trở lại. Cái giận này đem tới cái giận kia. Bị giận mà không giận lại thì mình là kẻ thắng.