Kết Một Tràng Hoa -
Phẩm Điều Phục Chính Mình

Source: https://langmai.org/tang-kinh-cac/kinh-van/kinh-moi-dich/ket-mot-trang-hoa/kinh-dieu-phuc-chinh-minh/      December 13, 2018

Là người tu phải như voi ra trận, không sợ trúng tên. Đã có chí nguyện và đức tin thì không còn e ngại những khó khăn trên con đường học đạo.

Tượng Dụ Phẩm Pháp Cú Kinh đệ tam thập nhất

喻品法句經第三十一十有八

Kinh Điều Phục Chính Mình

Dịch từ kinh Pháp Cú trong Hán tạng

Kinh thứ 31

Phẩm này có 18 bài kệ. Tượng là con voi. Voi và ngựa là những loài có thể được huấn luyện để phục vụ cho con người. Có những con voi rất giỏi và có những con ngựa rất giỏi, có thể ra trận, có thể chiến thắng, có thể giúp con người làm được những gì con người không làm nổi. Bài kệ thứ nhất nói rằng, là người tu ta phải như voi ra trận, không sợ trúng tên. Đã có chí nguyện và đức tin thì không còn e ngại những khó khăn trên con đường học đạo. Bài kệ thứ hai dạy ta là muốn trở thành pháp khí thì phải đi qua một quá trình luyện tập, như những con voi đã được huấn luyện thành thục mới để cho vua cỡi lên. Bài thứ ba lại nói: những con voi con ngựa đã được điều phục ấy dù có hay có giỏi mấy cũng không so sánh được với cái hay cái giỏi của người điều phục được chính mình. Bài thứ 14 cho ta thấy rằng trong quá trình tu tập, ta chế tác được nhiều hạnh phúc để nuôi dưỡng ta. Bài thứ 17 dạy rằng chính nhờ cái hạnh phúc ấy mà hành giả thực tập thành công các thiền định. Tu thiền là hạnh phúc chứ không phải là khổ hạnh. Đó là ý chỉ của hai chữ thiền duyệt.

Bài kệ 1

Ngã như tượng đấu                             

Bất khủng trung tiễn                            

Thường dĩ thành tín                            

Độ vô giới nhân                                  

Là người tu, ta phải như voi ra trận, không sợ súng tên. Phải biết sử dụng tâm thành và đức tin để độ cho được những người không biết hành trì giới luật.

Bài kệ 2

Thí tượng điều chánh                         調 

Khả trung vương thừa                         

Điều vi tôn nhân                             調     

Nãi thọ thành tín                                 

Những con voi đã được huấn luyện thuần thục mới để cho vua cưỡi lên. Những ai có trải qua sự luyện tập mới thành được bậc tôn quý, mới trở nên đối tượng của tâm thành và đức tin.

Bài kệ 3

Tuy vi thường điều                                調

Như bỉ tân trì                                       

Diệc tối thiện tượng                          

Bất như tự điều                                   調

Những con ngựa và những con voi kia tuy đã được huấn luyện thật hay, thật giỏi, nhưng những cái hay, cái giỏi ấy cũng không sánh được bằng cái hay, cái giỏi có được khi mình tự điều phục được chính mình.

Bài kệ 4

Bỉ bất năng thích                                  

Nhân sở bất chí                                   

Duy tự điều giả                                   調 

Năng đáo điều phương                        調 

Những phương tiện chuyên chở kia dù có hay giỏi cách mấy cũng không đưa mình tới được nơi mình muốn tới. Chỉ khi nào mình tự điều phục được mình thì mình mới có thể tới được nơi ấy.

Bài kệ 5

Như tượng danh tài thủ                        

Mãnh hại nan cấm chế                         

Hệ bán bất dữ thực                            

Nhi do bạo dật tượng                           

Con voi Dhanapalaka khi phát dục, trở nên hung hăng không thể kiềm chế, dù bị trói lại, dù bị bỏ đói.

Bài kệ 6

Một tại ác hành giả                                

Hằng dĩ tham tự hệ                              

Kỳ tượng bất tri yếm                             

Cố số nhập bào thai                              

Những kẻ tự đánh mất mình trong hành động xấu ác là do họ lấy sợi dây tham dục mà tự trói lấy mình, cũng như con voi hoang hung hăng không biết dừng lại, do đó cứ tiếp tục đi vào sinh tử.

Bài kệ 7

Bản ý vi thuần hành                            

Cập thường hành sở an                        

Tất xả hàng phục kết                            

Như câu chế tượng điều                        調

Bản nguyện của ta là thực tập cho thuần thục, để có được sự an ổn bất cứ nơi nào ta tới, vì vậy ta phải buông bỏ tất cả những thói hư tật xấu, hàng phục các kết sử như người luyện voi sử dụng móc và xích để điều phục con voi.

Bài kệ 8

Lạc đạo bất phóng dật                          

Năng thường tự hộ tâm                       

Thị vi bạt thân khổ                                

Như tượng xuất vu thao                        

Có niềm vui trong đời sống tu tập, không phóng dật, thường xuyên bảo hộ tâm ý mình thì có thể nhổ được mọi gốc rễ của khổ đau bản thân, như con voi ra khỏi hố sình lầy.

Bài kệ 9

Nhược đắc hiền năng bạn                      

Câu hành hành thiện hãn                        

Năng phục chư sở văn                            

Chí đáo bất thất ý                                  

Nếu may mắn có được một bậc hiền nhân làm bạn thì hãy cùng với người ấy dũng mãnh đi trên con đường hành trì tốt đẹp, để có thể nắm vững được tất cả những điều mình có cơ duyên học hỏi và để tâm ý đạt tới được trạng thái không còn thất niệm.

Bài kệ 10

Bất đắc hiền năng bạn                           

Câu hành hành ác hãn                           

Quảng đoạn vương ấp lý                      

Ninh độc bất vi ác                                 

Nếu không đủ may mắn có được một bậc hiền nhân làm bạn thì không nên làm bạn với kẻ xấu để sự hành trì càng lúc càng trở nên tồi tệ. Thà rằng ở một mình để đừng đi vào con đường xấu, như một ông vua mất nước cần bỏ thành trì của mình mà ra đi.

Bài kệ 11

Ninh độc hành vi thiện                           

Bất dữ ngu vi lữ                                  

Độc nhi bất vi ác                                 

Như tượng kinh tự hộ                           

Thà sống một mình để có thể tiếp tục đi trên con đường lành hơn là có bạn đồng hành không tốt, như con voi trong cơn nguy biến biết sống một mình trong rừng để tự bảo hộ lấy mình.

Bài kệ 12

Sanh nhi hữu lợi an                              

Bạn nhuyễn hòa vi an                           

Mạng tận vi phước an                          

Chúng ác bất phạm an                         

Sống có ích cho đời là hạnh phúc, có bạn hiền là hạnh phúc, được làm chuyện phúc thiện cho đến cuối đời là hạnh phúc, không bao giờ bị buộc phải làm chuyện ác đức là hạnh phúc.

Bài kệ 13

Nhân gia hữu mẫu lạc                           

Hữu phụ tư diệc lạc                               

Thế hữu sa môn lạc                               

Thiên hạ hữu đạo lạc                             

Được chăm sóc mẹ là hạnh phúc, được phục vụ cho cha là hạnh phúc, được cúng dường cho các bậc sa môn là hạnh phúc, được chia sẻ sự thực tập đạo lý giải thoát với người trong xã hội là hạnh phúc.

Bài kệ 14

Trì giới chung lão an                              

Tín chánh sở chánh thiện                       

Trí tuệ tối an thân                                  

Bất phạm ác tối an                                

Được hành trì giới luật suốt đời là hạnh phúc, được có niềm tin và đi trên con đường chánh là hạnh phúc, đạt được trí tuệ để sống an ổn là hạnh phúc, không bị ép buộc phải làm điều tàn ác là hạnh phúc.

Bài kệ 15

Như mã điều nhuyễn                            調 

Tùy ý sở như                                       

Tín giới tinh tấn                                   

Định pháp yếu cụ                                  

Như con ngựa đã được điều phục thuần thục, biết ý của chủ, người hành giả có đủ các pháp như niềm tin, giới luật, tinh tiến và thiền định.

Bài kệ 16

Minh hạnh thành lập                            

Nhẫn hòa ý định                                  

Thị đoạn chư khổ                                

Tùy ý sở như                                     

Đã có đủ cái hiểu, cái hành, cái kiên nhẫn, cái an hòa và cái định tâm thì hành giả sẽ đoạn diệt được mọi khổ đau và thảnh thơi tùy ý rong chơi.

Bài kệ 17

Tùng thị vãng định                              

Như mã điều ngự                               調 

Đoạn khuể vô lậu                                

Thị thọ thiên lạc                                  

Nhờ hạnh phúc đó mà hành giả đi tới và thành tựu được các thiền định, như con ngựa đã thuần, diệt trừ được sân hận, đạt tới vô lậu và hưởng thụ được niềm vui của các cõi trời.

Bài kệ 18

Bất tự phóng tứ                                  

Tùng thị đa ngụ                                   

Luy mã bỉ lương                                  

Khí ác vi hiền                                       

Nhờ không lười biếng mà hành giả đạt được giác ngộ, như con ngựa giỏi, lìa bỏ được phiền não, trở nên bậc hiền nhân.